Het begon op een perron.

In 1961 stond Mick Jagger te wachten op de trein in Dartford, met een stapel platen onder zijn arm. Muddy Waters zat erbij. En Chuck Berry. Die platen waren in Engeland vrijwel niet te krijgen, dus je moest ze laten opsturen uit Amerika, en dat deed je alleen als het je menens was.

Keith Richards zag ze liggen. Hij kende Jagger vaag, van de lagere school. Maar het waren die platen waardoor hij hem aansprak.

Twee jaar later brachten ze hun allereerste single uit. Het was Come On. Van Chuck Berry.

En nu, vijfenzestig jaar later, verschijnt Foreign Tongues. Veertien nummers. Het vijfentwintigste studioalbum. Op de laatste groef van kant D staat Beautiful Delilah.

Van Chuck Berry.

Het album dat er niet had hoeven zijn

Toen Hackney Diamonds in 2023 uitkwam, ging iedereen ervan uit dat dat het was. Achttien jaar hadden ze niets nieuws gemaakt. Charlie Watts was er niet meer. De plaat werd een wereldwijd succes, won een Grammy, en had alles in zich van een keurig afgesloten hoofdstuk.

Keith Richards zag dat anders. Volgens hem hadden hij en producer Andrew Watt tijdens die sessies zoveel opgenomen dat ze het eigenlijk al als een dubbelalbum beschouwden. Geef het een jaar of twee rust, zei hij, en dan pakken we de rest.

Mick Jagger, ondertussen, dacht bij Hackney Diamonds precies wat hij naar eigen zeggen bij elke plaat denkt: dit wordt hem waarschijnlijk. Dat denk je altijd, zegt hij. En dan sta je toch weer in de studio.

Een maand, en geen dag langer

Foreign Tongues is opgenomen in Metropolis Studios in West-Londen, met Andrew Watt weer achter de knoppen. Van begin tot eind duurde het minder dan een maand.

Dat was geen toeval. Jagger noemde het zelf de bulldozer-aanpak. Vroeger, vertelde hij, zaten ze nachtenlang in de studio te sleutelen aan nummers die nog niet eens geschreven waren. Deze keer wilde hij dat niet. Opnemen, doorpakken, klaar. Niemand krijgt de tijd om een liedje uit elkaar te halen en te zeggen dat het hem niet zint.

Je hoort dat terug op de plaat. Er is niet gepolijst tot alles glad was. Er is gespeeld.

Hoe het klinkt

De eerste noten van kant A zijn niet nieuw voor iedereen. Rough and Twisted verscheen in april namelijk al een keer, alleen niet onder de naam The Rolling Stones. Hij kwam uit als vinylsingle van een obscuur bandje dat The Cockroaches heette, in een oplage die zo minuscuul was dat je hem alleen te pakken kreeg als je op het goede moment op de goede plek stond.

De grootste rockband ter wereld die zich vermomt om zijn eigen plaat aan te kondigen. Zo begint dit album, en zo klinkt het ook: vuil, snel, met een mondharmonicasolo van Jagger die dwars door het nummer heen scheurt.

Daarna waaiert het uit, en breder dan je zou verwachten.

Mr Charm is een stadionrocker met een venijnige tekst, en die tekst gaat onmiskenbaar over een zekere miljardair met een raketbedrijf. Jagger is tweeëntachtig en klinkt hier als iemand die nog iets recht te zetten heeft.

Op Never Wanna Lose You gaan de heupen los. Discoritme, precies zoals ze dat in 1978 op Some Girls deden, en ergens diep in de mix staat Bruno Mars een koebel te slaan. Je hoort hem nauwelijks. Dat is misschien wel het beste grapje van de hele plaat.

Ringing Hollow draait richting country. Back in Your Life is de ballad. Jealous Lover is de heupwiegel. En dan is er Some of Us, het nummer waarop Keith zelf zingt, en daar zal in menig café ruzie over ontstaan. De een noemt het het mooiste moment van de plaat. De ander vindt het aardig en verder niets. Ik hou het erop dat beide kampen gelijk hebben, en dat is precies waarom je erover blijft praten.

Wat over de hele lijn opvalt, is het gitaarwerk. Keith en Ronnie Wood doen weer dat ding waarvoor Keith ooit zelf de term bedacht: the ancient art of weaving. Twee gitaristen die niet naast elkaar spelen maar dwars door elkaar heen, zodat je met geen mogelijkheid meer kunt horen wie nou wat doet. Op Ringing Hollow is dat om te huilen zo mooi.

En toen stond daar een Beatle

Op Covered in You speelt Paul McCartney bas. Dat ene zinnetje alleen al draagt meer dan zestig jaar popgeschiedenis met zich mee.

The Beatles en The Rolling Stones werden in de jaren zestig aan weerszijden van een denkbeeldige loopgraaf gezet. De keurige jongens tegenover het straattuig. Je moest kiezen, alsof liefde voor de een automatisch verraad aan de ander betekende. Achter die zorgvuldig gevoede rivaliteit ging een heel andere werkelijkheid schuil. Lennon en McCartney gaven de Stones in 1963 I Wanna Be Your Man, hun eerste echte Britse hit. Ze kwamen bij elkaar over de vloer, volgden elkaars platen en wisten verdomd goed wat de ander waard was.

Nu staat McCartney niet met een bos bloemen aan de rand van de studio. Hij speelt bas. Hard, overstuurd en onbeschaamd. Jagger vroeg zich eerst af of Paul wel punk genoeg kon spelen voor het nummer. Producer Andrew Watt hoefde daar niet lang over na te denken. Paul kon dat wel. Tien minuten later stond zijn partij erop.

Dat is misschien nog wel het mooiste eraan. Geen historische topontmoeting met toespraken, champagne en fotografen. Gewoon een Beatle die binnenloopt, een bas omhangt en de Stones geeft wat het nummer nodig heeft.

Alsof 1963 nooit helemaal is afgelopen.

De drie stemmen die er niet meer zijn

Er lopen drie doden over deze plaat, en die geven hem zijn gewicht.

De eerste is Charlie Watts. Op Hit Me in the Head zit hij achter de drums. Niet gesampled, niet nagespeeld, gewoon Charlie, opgenomen in 2021 tijdens een van zijn laatste sessies. Steve Jordan bezet die kruk nu en doet dat uitstekend, harder zelfs. Maar Charlie swingde nu eenmaal net iets achter de beat, op een manier die niemand na kan doen. Dat je hem hier ineens weer hoort, vijf jaar later, is een moment waarvoor je het glas even neerzet.

De tweede is Amy Winehouse. De Stones coveren You Know I’m No Good, en Jagger zingt hem in een hogere toonsoort dan zij deed. Dat is geen beleefd eerbetoon. Dat is een man die het aandurft.

En de derde is Chuck Berry. Het slotnummer, Beautiful Delilah, met Chad Smith van de Red Hot Chili Peppers op de grote concerttrom. Vier minuten Chuck. Vier minuten terug naar Alexis Korners Blues Incorporated, de Londense clubs waar Jagger, Richards, Brian Jones en Charlie Watts elkaar vonden toen de Rolling Stones nog nauwelijks bestonden.

En daarmee zijn we terug op dat perron in Dartford.

Wat je ermee moet op vinyl

Veertien nummers, ruim een uur muziek. Dat betekent een dubbele elpee, vier kanten. En dat is maar goed ook, want Foreign Tongues is geen strak dichtgetimmerde plaat maar een brede. Vier kanten dwingen je op te staan en te draaien, en dat past bij een album dat zo hoorbaar over tijd gaat.

Er zijn inmiddels zoveel uitvoeringen verschenen dat een compleet overzicht hier weinig zin heeft. Zwart vinyl, gekleurde persingen, afwijkende hoezen, winkel-exclusives en luxe boxsets: Foreign Tongues is behalve een nieuw Stones-album ook meteen een verzamelobject geworden.